Boris van der Lek, uitgesproken, gerijpt als goede wijn

Jarenlang was hij de rechterhand van Herman Brood, Jules Deelder, Hans Dulfer en menig ander bekend muzikant. Hijzelf past ook in dit rijtje iconisch meubilair in de jazz- en blueswereld. Op zijn persoonlijk gemaakte saxofoon van koper en zilver, inclusief naamgravering, blaast hij zijn zwoele melodieën die elke concertzaal of jazzcafé vervullen met harmonieën die prachtig doorechoën. Zijn indrukwekkende leven heeft hij sinds kort beschreven in een boek, waarin hij de exorbitante ups and downs van zijn carrière beschrijft. Wij spraken hem onder het genot van een kop koffie en een koekje over zijn kijk op de hedendaagse wereld van zijn muziek op het kantoor van De Donderdag.

boris2We kennen allemaal de praktijken van The Beatles die hun eerste concerten gaven in Japan. Gillende menigtes mensen die hun best deden om ook maar een glimp van hun helden op te vangen. Voor Boris Van der Lek zijn dat enigszins bekende taferelen. De jazz- en bluesmuzikant werd overal ter wereld met open armen ontvangen door fans en liefhebbers en daarmee is zijn naam als icoon in dit wereldje bevestigd. “In de tijden dat we optraden in Japan deden we altijd dezelfde set van 8 nummers. Hadden we anderhalf uur, dan deden we niet al te lange solo’s. Hadden we langer, dan werden de solo’s langer. Maar altijd 8 nummers. Ze vinden alles uit Europa geweldig, je wordt er echt op handen gedragen. The sky is the limit, met maar 8 nummers! Maar het was wel elke avond net een vleugje anders. Die onvoorspelbaarheid van wat de avond en muzikanten gaan brengen hoort tot de magie van Jazz,” aldus Boris.

Jazz is in dit tijdperk niet meer een genre wat de boventoon voert in de hitlijsten. Het heeft een bepaald stoffig imago, maar tegelijkertijd geeft dat haar ook haar charme. Een enkeling kan er op jeugdige leeftijd zich er helemaal in verdwalen. Op de vraag wat die types karakteriseert en wat ze trekt in de muziek antwoordde Boris: “Het is elke avond anders wat er wordt gespeeld. Er kan van alles misgaan, maar er kunnen ook ongekende hoogtes worden bereikt. Het is veel leuker dan kijken naar een dj met voorgeprogrammeerd werk die ‘Handen in de lucht!’ staat te roepen. Het is ook belangrijk om de nieuwe generatie jazz nieuw leven in te blazen.  

Het is ook belangrijk om de nieuwe generatie jazz nieuw leven in te blazen. Wetenschappelijk wordt het leren van een instrument als positieve invloed onderbouwd voor de ontwikkeling van de jeugd. Boris zijn kijk hierop is: “Het spelen van een instrument geeft heel veel plezier. Kinderen moeten al zoveel zoals sporten en school. Elke ouder heeft stiekem in zijn of haar hoofd dat ze in potentie de nieuwe grote pianist in huis hebben. Maar kinderen moeten gewoon spelen wat ze leuk vinden en ik denk dat dat bijdraagt aan de ontwikkeling van hen.”

Tegenwoordig worden er steeds vaker samples van de saxofoon gebruikt in de moderne genres. De Rotterdamse rapper Winne gebruikt fragmenten van Candy Dulfer, de DJ Bakermat mixed solo’s in zijn dancenummers. “Dit is een goede zaak dat dit gebeurt. Het zou echter nog veel leuker zijn als saxofonisten live optreden met deze artiesten. Of in mijn geval dat ik dat zou doen. Ik ben voor!” Kleine sidenote voor artiesten: Laat deze open uitnodiging niet aan je voorbij gaan. De hedendaagse ontwikkelingen in de jazz zelf zijn er niet zo zeer. “Men probeert van wat er vroeger werd gedaan te combineren met de hedendaagse technieken, maar waar het eigenlijk op neerkomt: Als het niet swingt dan heeft het niks”, voegde Boris eraan toe.

In het heden heeft niet meer het imago van wat het vroeger had. “Jazz is ook stoffig omdat het er niet uiziet natuurlijk. Het publiek tegenwoordig wil wat zien. En het publiek is het belangrijkste natuurlijk. Ik stond nooit met mijn kop omlaag te performen zoals je nu weleens ziet. En dat straalt wat uit”, glimlachte hij.

Boegbeeld volgens de media en de consensus van de muziekliefhebbers van jazz in Nederland is het North Sea Jazz Festival. Een belangrijke ontwikkeling in de organisatie van het festival in het heden hekelt Van der Lek: “Het zou meer toepasselijk zijn als het North Sea Jazz Festival een wereldfestival genoemd zou worden. Er treden op dit moment meer bands op die helemaal niks meer met jazz te maken hebben, die kunnen beter een ander podium krijgen. In Nederland zijn er waren er genoeg kleinschalige jazzfestivals waar wel de focus op dit genre ligt.”

Een bepaald trucje is kenmerkend voor de optredens van Boris. Aan het eind van zijn optredens wanneer hij stopt laat hij heel veel nieuwgierigheid achter, zoals een boek met een open einde. Boris zegt: “Hierdoor snakken de mensen altijd naar meer. Het is soort van marketing. Je kan maar blijven doorgaan, alleen je moet het publiek ook altijd wat te willen geven.” Een slimme tactische zet die recht tegenover het eindeloze ‘We want more!’ geroep staat.

Wat we in dit coronatijdperk kunnen verwachten van Van der Lek is een podcast getiteld: El Saxofona. Hierin zal hij collega’s zoals Dulfer interviewen en gezamenlijk een stukje spelen. Binnenkort staat het bij ons (red.: dedonderdag.nl) online. Tijdens de coronacrisis geven veel artiesten thuisconcerten. Hier was Van der Lek kritisch op: “Het wordt gedaan nu, tot vervelens toe. Er zijn zelfs donatieknoppen. Nu gaat men ervan uit dat iedereen gratis concerten geeft. Er zou bovendien een soort jury moeten komen die zou moeten zeggen wat is wel goed en wat is niet goed. Er is geen onder of bovengrens.”

Wij als redactie kijken in ieder geval uit naar zijn podcast en verdere concerten.